Demonstreren

Bron: Handreiking Online Gedrag | Coalitie Leefstijl in de Zorg

Download originele PDF

De strategie Demonstreren richt zich op het Kunnen: patiënten moeten zien dat gedragsverandering mogelijk is en leren hoe ze het kunnen doen. Dit hoofdstuk behandelt twee technieken.

1. Rolmodel verhalen

Bij rolmodel verhalen maak je gebruik van een observeerbaar voorbeeld (rolmodel) dat laat zien hoe gedragsverandering eruitziet en wat het oplevert.

Tip

Mensen leren effectief door naar anderen te kijken. Als ze zien dat iemand zoals zij het kan, geloven ze dat zij het ook kunnen.

Waarom werkt dit?

• Sociale bewijskracht: als anderen het kunnen, kan ik het ook
• Identificatie: herkenning in het verhaal van iemand anders
• Concrete voorbeelden: abstracte adviezen worden tastbaar

Kenmerken van een goed rolmodel

Kenmerk	Waarom belangrijk
Herkenbaar	Vergelijkbare leeftijd, situatie, achtergrond
Geloofwaardig	Echte ervaring, niet te perfect
Succesvol	Laat zien dat verandering mogelijk is
Toegankelijk	Deelt ook worstelingen en obstakels

Stappenplan

1. Geef voldoende achtergrondinformatie over het rolmodel:

   • Leeftijd, geslacht, leefsituatie
   • Startpunt en uitdagingen

2. Geef de context voor de verandering:

   • Wat was de uitdaging of het probleem?
   • Wat was de motivatie om te veranderen?

3. Beschrijf het proces:

   • Welke stappen heeft het rolmodel genomen?
   • Welke obstakels kwamen ze tegen?
   • Hoe hebben ze die overwonnen?

4. Toon het resultaat:

   • Wat heeft de verandering opgeleverd?
   • Hoe voelt het rolmodel zich nu?

Voorbeelden van formaten

• Video testimonials: korte films met echte patiënten
• Geschreven verhalen: quotes en ervaringsverhalen
• Podcasts/interviews: diepgaande gesprekken
• Social media posts: korte, deelbare verhalen

Methodische eisen

• Kies herkenbare rolmodellen voor jouw doelgroep
• Vermijd te perfecte verhalen - obstakels maken het geloofwaardig
• Laat zien dat het gedrag haalbaar is voor een rolmodel
• Gebruik meerdere rolmodellen voor diversiteit

---

2. Vaardigheidstraining

Met vaardigheidstraining leren patiënten nieuwe gezondheidsvaardigheden door instructie en demonstratie.

Soorten vaardigheden

Type	Voorbeeld
Praktische vaardigheden	Gezond koken, medicijnen innemen
Sociale vaardigheden	Nee zeggen tegen ongezonde verleiding
Cognitieve vaardigheden	Herkennen van honger vs. emotioneel eten
Zelfregulatie	Omgaan met stress zonder sigaretten

Stappenplan

1. Laat zien hoe het nieuwe gedrag in de praktijk uitgevoerd kan worden:

   • Geef visuele voorbeelden (video, foto’s, illustraties)
   • Splits complexe handelingen op in stappen
   • Toon het “waarom” achter elke stap

2. Geef instructie voor moeilijke momenten:

   • Wat doe je als je trek hebt in iets ongezonds?
   • Hoe ga je om met sociale druk?
   • Wat zijn alternatieven voor oude gewoontes?

3. Bied oefenmogelijkheden:

   • Interactieve scenario’s
   • Quiz of kennistest
   • Oefeningen om thuis te doen

Formaten voor vaardigheidstraining

Formaat	Beste voor
Instructievideo	Praktische handelingen (koken, bewegen)
Stap-voor-stap tekst	Complexe processen
Interactieve module	Sociale vaardigheden, besluitvorming
Infographic	Overzicht van stappen

Tips

• Maak het gedrag observeerbaar en herhaalbaar
• Geef feedback op geoefende vaardigheden
• Bouw op van makkelijk naar moeilijk
• Herhaal belangrijke punten

Voorbeelden

• Kookworkshops | Voedingscentrum
• Stoppen met roken stappenplan | Rokeninfo.nl
• Beweegvideo’s voor thuisoefeningen

---

Wetenschappelijke onderbouwing

• Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
• Kazdin, A.E. (2001). Behavior modification in applied settings. Wadsworth/Thomson Learning.
• Prochaska, J.O., & DiClemente, C.C. (1983). Stages and processes of self-change of smoking. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 51(3), 390.

---

Dit artikel is afkomstig uit: Handreiking Online Gedrag (PDF)

Gepubliceerd door Coalitie Leefstijl in de Zorg, februari 2025