Palmitinezuur
In het kort
Section titled “In het kort”- Palmitinezuur (C16:0) is een veelvoorkomend verzadigd vetzuur in voeding én eigen aanmaak
- Uw lever maakt palmitinezuur aan uit suiker, zetmeel en alcohol (de novo lipogenese, DNL)
- Bij hoog LDL/ApoB of metabole problemen kan een hoge belasting ongunstig zijn
- Het grootste probleem is ultrabewerkt: vet plus snelle koolhydraten
- Verminder exogene bronnen én DNL-prikkels, zonder over te stappen op linolzuur-rijke oliën
Wat is palmitinezuur?
Section titled “Wat is palmitinezuur?”Palmitinezuur (C16:0) is een normaal onderdeel van lichaamsvet en celmembranen. Het is geen ‘gifstof’, maar bij een ongunstige metabole context of bij hoog LDL/ApoB kan een hoge belasting ongunstig uitpakken.
| Risicofactor | Waarom extra opletten |
|---|---|
| Insulineresistentie | Hogere palmitinezuurbelasting kan samengaan met meer levervet en verstoring van insulinewerking |
| Levervet | DNL is verhoogd bij leververvetting |
| Hoge triglyceriden | Wijst op verstoord vetmetabolisme |
| Hoog LDL/ApoB | Palmitinezuur kan LDL-cholesterol en ApoB verhogen |
Waar komt palmitinezuur vandaan?
Section titled “Waar komt palmitinezuur vandaan?”Exogeen: via voeding
Section titled “Exogeen: via voeding”| Bron | Voorbeelden |
|---|---|
| Palmolie en palmpitolie | Koek, gebak, snacks, kant-en-klaar |
| Gehard plantaardig vet | ’Vegetable fat’, ‘shortening’ op etiketten |
| Dierlijke producten | Boter, room, vet vlees — effect verschilt per persoon en hoeveelheid |
Endogeen: uw eigen aanmaak (DNL)
Section titled “Endogeen: uw eigen aanmaak (DNL)”De lever kan uit koolhydraten en alcohol vetzuren maken; palmitinezuur is daarbij een typisch eerste product. De novo lipogenese (DNL) wordt vooral gestimuleerd door:
- Veel suiker en suikerdranken
- Witmeelproducten
- Alcohol
- Insulineresistentie of levervet
Waarom kan het ongunstig zijn?
Section titled “Waarom kan het ongunstig zijn?”LDL en ApoB
Section titled “LDL en ApoB”Palmitinezuur kan bij veel mensen LDL-cholesterol en ApoB verhogen. Bij hoog LDL/ApoB is het daarom zinvol om de grootste palmitinezuurbronnen te temperen, met nadruk op:
- Ultrabewerkte vetten
- Grote hoeveelheden boter/room
- Vet vlees
Metabool, ook los van LDL/ApoB
Section titled “Metabool, ook los van LDL/ApoB”In combinatie met insulineresistentie kan een hogere palmitinezuurbelasting samengaan met:
- Meer levervet
- Hogere triglyceriden
- Verstoring van insulinewerking
Dit speelt vooral wanneer het samengaat met snelle koolhydraten (koek, gebak, snacks) en/of alcohol.
Nuance die helpt in de praktijk
Section titled “Nuance die helpt in de praktijk”Bij hoog LDL/ApoB: temper palmitinezuur-rijke keuzes gericht en kijk naar uw individuele respons.
Wat kunt u doen?
Section titled “Wat kunt u doen?”1. Verminder de grote exogene bronnen
Section titled “1. Verminder de grote exogene bronnen”- Beperk koek, gebak, wafels, crackers en snacks — dit is vaak palmolie of gehard vet plus suiker en meel
- Etiketcheck: ‘palmolie’, ‘palmpitolie’, ‘(geheel) gehard plantaardig vet’, ‘vegetable fat’, ‘shortening’
2. Rem de DNL-prikkels
Section titled “2. Rem de DNL-prikkels”| Aanpassing | Effect |
|---|---|
| Beperk suikerdranken en sap | Kies water, thee of koffie zonder suiker |
| Beperk zoet en witmeel | Snoep, koek, gebak, wit brood, zoete ontbijtgranen |
| Wees terughoudend met alcohol | Zeker bij levervet of hoge triglyceriden |
| Beweeg dagelijks | Een wandeling na de maaltijd helpt al |
3. Kies vetten zonder te schuiven naar linolzuur-rijke oliën
Section titled “3. Kies vetten zonder te schuiven naar linolzuur-rijke oliën”- Gebruik olijfolie als standaard
- Haal vetten vooral uit hele voeding: noten, zaden, avocado, olijven en vette vis
- Kies zo min mogelijk ultrabewerkte producten — daarmee daalt automatisch zowel palmvet als ‘verborgen’ suiker
Meten en wanneer extra opletten
Section titled “Meten en wanneer extra opletten”In de praktijk is palmitinezuur geen zinvolle losse bloedtest, omdat het zowel uit voeding als uit uw eigen aanmaak (DNL) komt.
Let vooral extra op dit onderwerp bij:
- Hoog LDL/ApoB
- Hoge triglyceriden en/of levervet
- Insulineresistentie of type 2 diabetes
Samenvatting
Section titled “Samenvatting”Veelgestelde vragen
Is palmitinezuur schadelijk?
Palmitinezuur is geen gifstof en een normaal onderdeel van lichaamsvet en celmembranen. Bij een ongunstige metabole context (insulineresistentie, levervet, hoge triglyceriden) of bij hoog LDL/ApoB kan een hoge belasting echter ongunstig uitpakken.
Waar zit palmitinezuur in?
Palmitinezuur komt voor in palmolie, palmpitolie en gehard plantaardig vet (koek, gebak, snacks) en in dierlijke producten zoals boter, room en vet vlees. Daarnaast maakt uw lever het zelf aan uit suiker, zetmeel en alcohol (de novo lipogenese).
Moet ik alle verzadigde vetten vermijden?
Nee, het doel is niet om alle verzadigde vetten uit volwaardige voeding te verbieden. Het grootste probleem is meestal ultrabewerkt voedsel: vet gecombineerd met snelle koolhydraten (koek, gebak, snacks). Bij hoog LDL/ApoB is het wel zinvol om palmitinezuur-rijke keuzes gericht te temperen.
Kan ik palmitinezuur meten in mijn bloed?
In de praktijk is palmitinezuur geen zinvolle losse bloedtest, omdat het zowel uit voeding als uit uw eigen aanmaak (DNL) komt. Let vooral op dit onderwerp bij hoog LDL/ApoB, hoge triglyceriden, levervet of insulineresistentie.
Medische Disclaimer: De informatie van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn over leefstijl, ziektes en stoornissen mag niet worden opgevat als medisch advies. In geen geval adviseren wij mensen om hun bestaande behandeling te veranderen. We raden mensen met chronische aandoeningen aan om zich over hun behandeling goed door bevoegde medische professionals te laten adviseren.
Medical Disclaimer: The information provided by Stichting Je Leefstijl Als Medicijn regarding lifestyle, diseases, and disorders should not be construed as medical advice. Under no circumstances do we advise people to alter their existing treatment. We recommend that people with chronic conditions seek advice regarding their treatment from qualified medical professionals.